Groeien gaat niet in een rechte lijn

We stellen ons groei graag voor als een lijn die netjes omhoog loopt. Vandaag iets beter dan gisteren, morgen weer iets beter dan vandaag. Het is een prettig plaatje. Het is alleen niet hoe het werkt. Echte verandering gaat met horten en stoten, met stappen terug en lange stukken waarin er ogenschijnlijk niets gebeurt.

En juist dat heen en weer maakt dat veel mensen ergens onderweg denken dat ze het niet kunnen. Terwijl ze gewoon midden in het normale proces zitten.

Terugval is geen bewijs van falen

Je hebt iets veranderd. Je sliep beter, je stelde een grens, je raakte iets kwijt dat aan je trok. En dan, na een paar goede weken, ben je ineens weer terug bij af. De oude reflex is er weer, de oude moeheid, het oude patroon. Het voelt alsof alles voor niets was.

Maar terugval is geen teken dat je faalde. Het is een teken dat je oude patroon diep zat, dieper dan een paar goede weken. Dat is geen schande. Patronen die jaren zijn opgebouwd, laat je niet los in een maandje. Het terugvallen hoort erbij, net zo goed als het vooruitgaan.

De stille stukken tellen ook mee

Naast de stappen terug zijn er de plateaus. De periodes waarin er niets lijkt te bewegen. Je doet je best, je blijft proberen, en het voelt alsof je op de plaats staat. Die stukken zijn lastig, want er is geen beloning, geen zichtbare vooruitgang om je gaande te houden.

Toch gebeurt er vaak van alles onder de oppervlakte. Net als bij een plant die boven de grond stilstaat terwijl de wortels zich uitbreiden. Wat je niet ziet, telt ook. Een paar dingen die zich juist in de stille stukken vormen:

• Een nieuwe gewoonte die zich langzaam inslijt zonder dat je het merkt
• Het vertrouwen dat je het kunt volhouden, ook zonder snel resultaat
• Een rustiger verhouding tot het ongeduld zelf

Het vraagt geduld om die stukken uit te zitten. En geduld is misschien wel het meest onderschatte onderdeel van groeien.

De omweg is de route

We denken vaak dat omwegen tijdverlies zijn, een teken dat we het verkeerd aanpakken. Maar bij groeien is de omweg eerder de route zelf. Je leert juist iets van het stuk waar het misging, van de terugval die je dwong om opnieuw te kijken. Zonder die bochten zou je oppervlakkiger veranderen.

Dat betekent niet dat je het allemaal leuk hoeft te vinden. De stappen terug mogen frustreren, de plateaus mogen vervelen. Je hoeft niet te doen alsof elke omweg een cadeautje is. Het mag gewoon zwaar zijn soms.

Maar misschien helpt het om jezelf zachter te beoordelen als het niet in een rechte lijn gaat. Want dat doet het bij niemand. Je bent geen project dat van A naar B moet. Je bent een mens die beweegt, en bewegen gaat nu eenmaal met heen en weer.