Als je hoofd alles onder controle wil houden

Je hebt alles geregeld voor vandaag. Toch blijft je hoofd doorgaan. Wat moet er nog gebeuren? Wat ben je vergeten? Welke keuze moet je nog maken? En wat als er iets anders loopt dan verwacht?

Controle kan dan voelen als iets waarmee je jezelf rustig houdt. Door vooruit te denken, te plannen en mogelijke problemen alvast op te lossen, probeer je grip te houden. Alleen kan er een moment komen waarop datzelfde mechanisme juist voor onrust zorgt.

“Soms probeer je met nadenken zekerheid te maken die niet te maken is.”

Wanneer controle een zoektocht naar zekerheid wordt

Een vakantie voorbereiden is op zichzelf niet ingewikkeld. Je bedenkt wat je nodig hebt, pakt een koffer en gaat. Maar als je hoofd zekerheid wil voordat je kunt ontspannen, kan een eenvoudige vraag steeds groter worden.

Wat moet mee? Wat als het weer verandert? Wat als je iets vergeet? Wat moet je hier nog kopen? Wat kun je daar kopen? Welke keuze is het handigst?

Je bent dan niet meer alleen praktisch bezig. Je probeert alle onzekerheid vooraf weg te nemen. En dat lukt nooit helemaal. Er blijft altijd iets dat je niet kunt voorspellen.

Dat geldt ook voor kleinere keuzes. Welke kleding trek je aan? Koop je iets wel of niet? Welk product is goed genoeg? Zodra er een juiste keuze moet zijn, kan nadenken gemakkelijk veranderen in eindeloos afwegen.

Niet alles wat je kunt bedenken vraagt om een antwoord

Je hoofd kan ontzettend veel mogelijkheden bedenken. Dat betekent niet dat je er allemaal iets mee moet.

Een gedachte kan er zijn zonder dat er een beslissing nodig is. Een mogelijkheid kan bestaan zonder dat je die nu hoeft uit te zoeken. En iets wat je niet weet, hoeft niet altijd meteen opgelost te worden.

Dat vraagt om een ander onderscheid:

Vraagt dit nu iets van mij?

Is het antwoord ja, dan kun je doen wat nodig is. Is het antwoord nee, dan mag het onderwerp even blijven liggen.

Niet omdat het onbelangrijk is. Alleen omdat het nu niet aan de beurt is.

De touwtjes in handen of je hoofd aan het roer?

De touwtjes in handen hebben betekent niet dat je alles kunt controleren. Het betekent eerder dat je bepaalt waar jij je aandacht aan geeft.

Je regelt wat werkelijk van jou is. Je maakt de keuzes die je kunt maken. En je accepteert dat sommige dingen onzeker blijven.

Je hoofd aan het roer laten betekent iets anders. Dan moet je eerst alles begrijpen, alle mogelijkheden bedenken en problemen vóór zijn voordat je verder kunt.

Dat voelt als controle, maar je bent dan voortdurend aan het reageren op wat je hoofd aandraagt.

Misschien helpt daarom een kleinere vraag dan: waar heb ik controle over?

Is dit van mij, en vraagt het nu iets van mij?

Soms merk je pas later hoeveel energie een denkproces heeft gekost. En soms gebeurt er iets anders: een onderwerp dat eerst dringend voelde, wordt na een tijdje vanzelf kleiner.

Je hoeft dus niet alles eerst op te lossen voordat je weer verder kunt.

Misschien begint rust niet bij meer grip, maar bij weten wanneer je iets niet hoeft vast te houden.